Süreksiz Değişken Ne Demek? Bir Hikâyenin İçinden Anlaşılır Bir Yolculuk
Bugün size bir hikâye anlatmak istiyorum. Çünkü bazı kavramlar, bir ders notundan çok bir insanın anısına, bir ekibin mücadelesine, bir topluluğun sesiyle birleşince anlam kazanır. “Süreksiz değişken ne demek?” sorusu da öyle; doğru zamanda doğru kelimelerle buluşunca yalnızca bir tanım değil, kararlarımızı aydınlatan küçük bir fener oluyor.
Hikâye Başlıyor: Topluluk Şenliğinin Ardından
Mahallemizde her yıl yapılan şenlik bittiğinde, biz gönüllüler kültür merkezinde bir masanın etrafında buluştuk. Masanın üstünde anket formları, bir dizüstü bilgisayar ve iki karakter: Stratejik ve çözüm odaklı bakışıyla Mert; empatik ve ilişkisel yaklaşımıyla Ece. İkisini dinlerken fark ettim ki, veriyi okumak da insanları anlamak gibiydi—sorular doğruysa cevaplar konuşmak istiyordu.
Mert, “Önce problemi tanımlayalım,” dedi. “Gelecek yıl bütçeyi nasıl planlayacağımıza karar vereceğiz. Kaç bilet satıldı, kaç atölye açıldı, kaç gönüllü çalıştı—net sayılara ihtiyacımız var.” Ece ise formları tek tek okurken, “Ama bak,” dedi, “şu kenara düşülen not: ‘Çocuklar için daha fazla gölge alanı.’ Bu da veri. İnsanların ihtiyacının izi.”
O an, elimdeki sayfada tek tek işaretlenmiş kutucuklara baktım: “Katıldığınız atölye sayısı: 0, 1, 2, 3+.” İşte kavramımız sahneye çıktı: süreksiz değişken.
Süreksiz Değişken Ne Demek? (Hikâyenin İçindeki Tanım)
Mert, tablodaki sütunları işaret ederek anlattı: “Süreksiz değişken, değerleri tek tek sayılabilen, arada ‘kırpıntı’ olmayan değişkendir. Yani 1’den 2’ye geçerken 1.37 gibi bir aralıkta durmazsın; tam sayılarla ilerlersin. Bilet sayısı, etkinliğe katılan kişi sayısı, anketi ‘Evet/Hayır’ işaretleyenlerin adedi, atölye sayısı… hepsi süreksiz.”
Ece de söze girdi: “Sürekli değişken ise akışkan gibidir; uzunluk, ağırlık, sıcaklık gibi 1.37 de olabilir, 1.372 de. Ama burada mahalleli kaç atölyeye gitti dendiğinde cevaplar ‘0, 1, 2…’ şeklinde katman katman.”
Bu ayrım, şenlik gibi basit bir olayın arkasındaki kararları belirliyordu. Çünkü süreksiz değişkenler sayma mantığıyla anlaşılır; olasılık dağılımları da farklıdır (örneğin Poisson veya binom gibi). Sürekli değişkenlerde ise ölçüm dünyası ve kesintisiz bir çizgi vardır.
Karakterlerin Bakışı: Strateji ve Empati Aynı Masada
Mert, “Önceliklendirme yapalım,” diyerek Excel’de bir pivot tablo kurdu. “Atölye sayısı ile bilet satışını karşılaştırırsak, hangi saat aralıklarında yoğunluk olmuş görürüz. Gönüllü sayısı ile temiz alanlar arasında bir eşik var: 20 gönüllü altına düşünce çöpler birikmiş.” Çözüm odaklı yaklaşımı net, hızlı ve yol göstericiydi.
Ece ise elindeki notları yumuşak bir sesle okudu: “Sayıların söylediğine katılıyorum ama bir de şunu ekleyelim: 0 atölyeye katılanların çoğu, küçük çocukla gelmiş. ‘Emzirme ve dinlenme alanı olsa katılırdım’ yazanlar var. Bu süreksiz değişken—‘katıldığı atölye sayısı’—neden 0 kaldı, hikâye burada.” İlişkisel yaklaşımı, verinin arkasındaki insanı masaya davet ediyordu.
İkisi birlikte, sürecin özünü görünür kıldı: Süreksiz değişken ne kadar sorusunu yanıtlar; Ece’nin dokunuşu ise neden sorusunu açar. Strateji ve empati, aynı grafikte buluştuğunda, topluluk için daha iyi kararlar alınır.
Örneklerle Derinleşelim: Hangi Değerler Süreksizdir?
- Sayılabilir olaylar: Katıldığı atölye sayısı, gönüllü başına hizmet verdiği saat aralığı (saat tam sayı olarak kodlandığında), çekilişte kazanılan bilet adedi.
- Kategori sayımları: “Evet/Hayır” yanıtlarının adedi, “0–1–2–3+” gibi sıralı kategoriler.
- Kaynak planlama göstergeleri: Stand sayısı, oturma yeri sırası, güvenlik görevlisi sayısı.
Bu değişkenler, tabloya her eklendiğinde bir adım atar; arada akış değil, basamak vardır. İşte “süreksiz” kelimesinin hissi burada: süreklilik yok, adım adım merdiven var.
Neden Önemli? Karar, Bütçe ve Adalet
Mert, “Süreksiz değişkenlerle talep eşiğini bulabiliriz,” dedi. “Örneğin atölye sayısı 2’nin üzerine çıkınca bilet başına getirimiz artıyor mu? Gönüllü sayısı 25’i geçince kuyruk süreleri düşüyor mu?” Stratejik düşüncesi, sayıların çizdiği merdiveni nerede tırmanmamız gerektiğini gösteriyordu.
Ece, “Ve aynı zamanda,” diye ekledi, “0 ya da 1 atölyede sıkışanları görünür kılalım. Belki çocuk bakım alanı eklersek, ‘0’lar ‘1’e, ‘1’ler ‘2’ye dönüşür. Yani basamakların ardındaki hayatı iyileştirebiliriz.” Empatik yaklaşım, sayıların her basamağına bir yüz, bir hikâye, bir ihtiyaç ekliyordu.
İkisi birden, şu karara vardı: Gelecek yıl bütçenin bir bölümü yeni atölyelere değil, erişimi kolaylaştıracak alanlara, net sayımların doğruluğunu artıracak daha iyi anket tasarımına ve gönüllü eğitimine ayrılacaktı. Çünkü süreksiz değişkenlerin doğru toplanması, mahallelinin gerçek sesinin yükselmesi demekti.
SEO Odaklı Kısa SSS
“Süreksiz değişken ne demek?”
Aralarında kesintisiz ara değerler olmayan, sayılabilen değerler alan değişkendir (0, 1, 2, 3…). Bilet sayısı, kişi sayısı, kategori sayımları tipik örneklerdir.
“Sürekli değişkenden farkı nedir?”
Sürekli değişken 1.25 gibi ara değerler alabilir (uzunluk, ağırlık, sıcaklık). Süreksiz değişken ise basamak basamak ilerler.
“Neden karar verirken önemlidir?”
Çünkü planlama, bütçe ve eşik analizi genellikle sayılara (süreksiz değişkenlere) dayanır; doğru toplandığında adil ve etkili kararlar alınır.
Hikâyenin Sonu: Aynı Masada İki Yol, Tek Amaç
Gece ilerlerken tablolar doldu, notlar birikti. Mert’in haritası, Ece’nin kalp atışıyla ritim tuttu. “Süreksiz değişken” dediğimiz o basamaklar, artık soğuk sütunlar değildi; her basamak bir çocuğun gölgelik isteği, bir annenin nefes alma ihtiyacı, yaşlının bir sandalyeye uzanma hakkıydı. Verinin dili, insanın hikâyesiyle birleştiğinde, kavramlar karanlıkta parlayan lambalara dönüşür.
Şimdi söz sizde: Sizin hikâyenizde “süreksiz” olan neler var? İş yerinde, okulda, mahallede hangi sayımlar kararlarınızı etkiliyor? Aşağıya yazın; stratejik aklın ve empatik kalbin aynı masada buluştuğu yorumlar, bu hikâyeyi büyütüp gerçek hayata dönüştürsün.