İdealleştirme Nedir Psikoloji?
İnsan zihninin karmaşıklığı, bazen gerçeği olduğu gibi kabul etmek yerine onu arzu ettiğimiz şekilde şekillendirmemize olanak tanır. Bu süreç, psikolojide ‘idealleştirme’ (idealization) olarak adlandırılır. Birini ya da bir durumu olduğundan çok daha mükemmel görmek, bilinçli ya da bilinçdışı bir savunma mekanizmasıdır. Peki, idealleştirme nedir ve psikolojik açıdan ne gibi sonuçlar doğurur?
İdealleştirme: Tanım ve Temel Kavramlar
İdealleştirme, bir kişi, nesne ya da durumu olduğundan çok daha olumlu ve mükemmel bir şekilde algılama eğilimidir. Bu, genellikle bilinçli farkındalıktan bağımsız olarak gerçekleşir ve bireyin duygusal çatışmalarından ya da içsel stres faktörlerinden korunmasına yardımcı olur. Psikanalitik teoride, idealleştirme, bireyin zayıflık, hayal kırıklığı ya da düşük benlik saygısı gibi duygulardan korunmak için kullandığı savunma mekanizmalarından biridir. Bu savunma, bireyin kendisini ya da başkalarını abartılı bir şekilde olumlu görmesini sağlar ve böylece geçici bir güçlenme hissi yaratır [1].
Psikanalitik Perspektifte İdealleştirme
İdealleştirme kavramı, ilk olarak Sigmund Freud tarafından 1894 yılında narsisizm üzerine yaptığı çalışmalarda ortaya atılmıştır. Freud, çocukların gelişim sürecinde ebeveynlerini idealize ederek içsel bir ‘ego-ideal’ oluşturduklarını ve bu idealin, bireyin davranışlarını yönlendiren bir içsel pusula işlevi gördüğünü savunmuştur. Ancak, bu idealize edilmiş figürlere duyulan aşırı hayranlık, bireyin gerçeklikten kopmasına ve sağlıklı bir benlik gelişiminin önünde bir engel teşkil edebilir [2].
Sonraki yıllarda, psikanalistler idealleştirmenin hem sağlıklı hem de patolojik boyutlarını ele almışlardır. Örneğin, Heinz Kohut, çocukların ebeveynlerini idealize etmelerinin sağlıklı bir gelişim aşaması olduğunu belirtmiş, ancak bu idealizasyonun aşırıya kaçmasının narsistik bozukluklara yol açabileceğini vurgulamıştır [3].
İdealleştirmenin Günümüzdeki Akademik Tartışmaları
Günümüzde, idealleştirme konusu psikolojinin farklı alanlarında tartışılmaktadır. Özellikle romantik ilişkilerde, bireylerin partnerlerini idealize etmeleri, başlangıçta tatmin edici bir deneyim gibi görünse de zamanla hayal kırıklıklarına ve ilişki sorunlarına yol açabilir. Bu durum, bireylerin partnerlerini gerçeklikten uzak bir şekilde görmelerine ve beklentilerinin karşılanmamasına neden olabilir [4].
Ayrıca, idealleştirme, narsistik kişilik bozukluğu ve sınırda kişilik bozukluğu gibi durumlarla da ilişkilendirilmiştir. Bu bozukluklarda, bireyler sıkça idealizasyon ve devalüasyon (değersizleştirme) arasında hızlı geçişler yapabilirler. Bu savunma mekanizması, bireylerin duygusal çatışmalarla başa çıkmalarına yardımcı olsa da, ilişkilerde dengesizliklere ve güven sorunlarına yol açabilir [5].
Sonuç: Gerçekçi Bir Bakış Açısının Önemi
İdealleştirme, insan doğasının bir parçası olarak, bireylerin duygusal çatışmalarla başa çıkmalarına yardımcı olabilir. Ancak, bu mekanizmanın aşırı kullanımı, bireylerin gerçeklikten kopmalarına ve sağlıklı ilişkiler kurmalarına engel olabilir. Özellikle romantik ilişkilerde, partnerleri olduğu gibi kabul etmek ve onların kusurlarını görmek, daha sağlıklı ve tatmin edici bir ilişki dinamiği yaratabilir.
Kişisel gelişim ve psikolojik sağlık açısından, idealleştirmenin farkında olmak ve bu eğilimi dengelemek önemlidir. Gerçekçi bir bakış açısı benimsemek, bireylerin kendilerini ve çevrelerini daha sağlıklı bir şekilde algılamalarına ve daha doyurucu ilişkiler kurmalarına yardımcı olabilir.
—
Sources:
[1]: https://link.springer.com/rwe/10.1007/978-3-319-24612-31385?utmsource=chatgpt.com “Idealization | SpringerLink”
[2]: https://dictionary.apa.org/idealization?utm_source=chatgpt.com “APA Dictionary of Psychology”
[3]: https://en.wikipedia.org/wiki/Idealizationanddevaluation?utm_source=chatgpt.com “Idealization and devaluation”
[4]: https://neurolaunch.com/idealization-definition-psychology/?utm_source=chatgpt.com “Idealization in Psychology: Definition, Causes, and Impact”
[5]: https://www.verywellmind.com/devaluation-and-idealization-in-bpd-425291?utm_source=chatgpt.com “Idealization and Devaluation in BPD”